शब्दसारका सम्पादकीयहरू

 

शब्दसारका सम्पादकीयहरू

-zAb;f/sf klxnf b; cª\sdf k|sflzt ;DkfbsLox¿_

 

lbg]z kf}8]n

 

!= ;DkfbsLo

zAbx¿sf] cfjZostf 36]sf] 5}g . zAbx¿sf] t]h 36]sf] 5}g . cfh xfd|f zAbx¿ cem jfrfn ePsf 5g\, cem Jou| ePsf 5g\ . zAbx¿sf ;d:t cfofd ;d]6\g rfx]sf xf}F xfdLn] . ‘zAb;f/’nfO{ zAbx¿sf] hLjGt ;Fufnf] agfpg] sf]l;; xf] xfd|f], ;fgf] k|of; xf] O6x/LnfO{ ;anfª\u ;x/ agfpg]x¿nfO{ cf8e/f]; ug{] . zAbx¿sf] ;f/ af]Sg sf]l;; ub{} O6x/Laf6 lg:sg nfu]sf] o; ‘zAb;f/’ 8fOh]:6 å}dfl;s klqsfnfO{ ;a}sf] ;fy ldNg]5 eGg] ljZjf; kfn]sf 5f}F .

O6x/LnfO{ ;fgf] a:tLaf6 oqf] ;x/;Dd Nofpg] lgdf{tfx¿sf] Oltxf; n]lvg'k5{ . pgLx¿sf efjgf, eo, cfzf, ljZjf; / eljiok|ltsf ;'Gb/ sNkgfx¿nfO{ lnlka4 ul/g'k5{ . O6x/LnfO{ dfof ug{]x¿n] cg]s lsl;dn] cfkm\gf] Ifdtf / l;h{gzLntf vr{]sf 5g\, To;nfO{ ;dfhn] cem :ki6 b]lvlbg'k5{ . ;8s, lah'nL, vfg]kfgL, ahf/, 9nlgsf;, kmf]xf]/ Joj:yfkg / 7"nf 3/x¿ geO{ ;x/ aGb}g t/ dfgjLo ;+j]bgf, l;h{gf / ;+:s[lta]u/ t ;x/ emg\ aGb}g, eofgs eL8dfq x'G5 Tof] .

xfd|f] ;x/nfO{ snf, ;ª\uLt, ;flxTo, kqsfl/tf, v]ns'b, wd{;+:s[lt, dfgj–;]jf cflbn] l;Fufg{] / km}nfpg] sfddf ;of}F nfu]sf 5g\ . lognfO{ ;a}n] 6]jf lbcf}F, ;fy / ;xof]u h'6fOlbcf}F . ca ;ª\u|xfno, k':tsfno, v]nd}bfg, gfr3/, kfs{–pBfg / v'nf rp/x¿n] klg ;x/ l;Fufg{ yfnf}F . oL geO{ ;x/ ;x/ aGb}g . cfhsf] :yfgLo /fhgLltn] xfd|f ;flxlTos ultljlw, snf–;ª\uLt / k|sfzgnfO{ ;3fpg rfx\of]–rfx]g Tof] qmdzM clen]vLs/0f ub{} hfcf}Fnf, Oltxf;n] ;a}nfO{ OG;fkmsf] s73/fdf pEofpg]5 g}, t/ xfnnfO{ olt elgxfn"F, o; ;x/sf] cfhsf] anzfnL /fhgLltrflxF n]vg / ;flxTosf nflu lg:k[x / obfsbf k|lts"n;d]t 5 eGg] xfdLn] kfPsf 5f}F .

klqsfsf] klxnf] cª\sdf o;sf] bL3{hLjgsf] sfdgf ul/lbg'x'g] ;d:t JolSt / ;+:yfx¿nfO{ ch;| wGojfb 5 . klxnf] ePsfn] o; lzz' kfOnfnfO{ ;k|]d :jLsf/ ul/lbg'xf]nf . ‘zAb;f/’sf cfufdL cª\sx¿ oxfFx¿sf] k/fdz{, ;fy / ;xof]uaf6 lgb{]lzt x'g]5g\ .

–lbg]z kf}8]n

 

@= ;DkfbsLo M d]nDrL kL8f

sf]/f]gfn] tx;gx; kfl//x]sf] o; bf?0f a]nfdf avf{sf] ;'?b]lv g} af9Lklx/f]n] ;j{gfz ug{ yflnxfn]sf] 5 . xfd|f kxf8x¿ sdhf]/ 5g\, xfd|f ljsf; cfof]hgfx¿ b"/b[li6 g/fvL lglZrt ul/Psf 5g\ . kxf8 htftt} eTsfOPsf] 5 ;8s agfpg] eg]/ . gbLx¿nfO{ ljB't\u[x lgdf{0fsf] gfddf ef}ule{s cWoog gu/Lsg hyfefjL afFw afFlwPsf] 5 . hxfF kfof] ToxLF ahf/ / a:tL a:g 5'6 5  . cfhsf] ;j{gfzsf d"n sf/0f log} x'g\ . cem pRr afFw, ;'?ª dfu{, 7"nf gbLsf] 8fOe;{g cflbsf] eofjx kl/0ffd ef]Ug xfdLn] afFsL g} 5 .

gful/snfO{ sfg'g kfng u/fpg', gful/ssf] ;'/Iff / gful/ssf] ;DklQsf] /Iff ug'{ /fHosf] bfloTj xf] . o;df xfdL gful/s ;d]t r'Sgfn] kl/0ffd cfh xfd|f yfKnfdf ah|Fb} 5 .  b'Mv kfof}F eg] xfdL ?G5f}F, s/fpF5f}F / s;}af6 ck]lIft ;xof]u kfOPg eg] qm'4 x'G5f}F, df/lk6 u5f}{F, ax'nfpF5f}F . b'Mv kfpFb}df dflg;n] r]Tb}g, b'Mv kfP/ r]Tg] eP xfdL g]kfnLx¿ plxNo} pFef] nflu;SYof}F .

carflxF r]tf}F . ;8s / k'n sxfF / s:tf agfpg] xf], gx/ sxfF vÙ] xf], Po/kf]6{ sxfF rflxg] xf], ;x/ / a:tL sxfF a:g' 7Ls x'G5 cflb sfd ca OdfGbf/ / s'zn OlGhlgo/x¿nfO{ lbcf}F . ca bf]xf]l/O/xg'x'Fb}g d]nDrLsf] c;è kL8f .

axQ/ ;fnsf] e"sDkdf sf7df8f}Fsf] Pp6f OlGhlgol/ª sn]h ejg eTsL efO/n ePsf] b[Zo ;Demf}F M nf]eLkfkL geOlbPsf eP OlGhlgo/ u'?x¿ To:tf] w/fk 3/df k9fpg hfg] lyPgg\ . b'ef{Uojz To; lbg 5'6\6L kl/lbP5 / OlGhlgo/ u'?x¿ afFr] . ef]lnkN6}b]lv ltgLx¿ km]l/ b]zel/sf d]nDrLx¿df gofFgofF lrxfg3/, lrxfg;8s / lrxfgk'n 78\ofpgdf nfluxfn]  . OlGhlgo/ ;xdt gx'g] xf] eg] To:tf sdhf]/ / xf]rf k'n, vf]nfaf9Ln] 5'g] xf]rf emf]n'ª\u] k'n / c;'/lIft :yfgdf ;x/ aÙ] lyPgg\ . 

ck/fwsf] cf8df c8]sf] /fhgLlt, v/fa lzIfs, e|i6 GofofwLz / a]Odfg OlGhlgo/x¿ qmdzM d"n sf/0f x'g\ oL ljgfzsf . oLdWo] Psdfq klg OdfGbf/ eOlbP b]z o;/L tx;gx; x'g] lyPg . cfh d]nDrLdf au]sf] cfF;' xfd|f] /fhgLlt / OlGhlgo/x¿sf] Oltxf;b]lvsf] csd{0otf, a]OdfgL / nf]enfnrsf] kl/0ffd xf], k|s[ltsf] tf08j g[To xf]Og . 8fS6/nfO{ afx]s ;a}nfO{ cf}iflw / pkrf/sf] 1fg 5 xfdLsxfF, OlGhlgo/nfO{ afx]s ;a}nfO{ ;8s, 3/ / k'n agfpg cfpF5, lzIfsnfO{ afx]s ;a}nfO{ s;/L k9fpg'k5{ yfxf 5, /fhgLlt ug{]x¿nfO{ t ;a}yf]s cfpF5 . o;}n] ;w}F d]nDrL b'V5 .

ca xfdL ;a} ldn]/ cfkm"leq u9]/ /x]sf] a]OdfgL / sfdrf]/LnfO{ x6fO{ cfkm"leqsf] dgf]an / cfTd;Ddfg p7fcf}F, k];fk|ltsf] lhDd]af/L af]w u/f}F / cfÇgf] ;Lk / 1fgnfO{ ;dfhsf] lxtdf vr{ ug{ ;Sg] agf}F . b]z aG5 .

–lbg]z kf}8]n

 

#=$= b;}Fsf] z'esfdgf

cfo'b|f]{0f;'t] l>of]M bz/y] zq'Ifo+ /f3j] .

zf}of]{ zfGtgj] ultZr kjg] dfg+ r b'of]{wg] ..

bfg+ ;"o{;'t] an+ xnw/] ;To+ r s'GtL;'t] .

;+1fgL ljb'/] eGt' ejtf+ sLlt{Zr gf/fo0f] ..!..

a8fb;}Fdf dfGohgaf6 6Lsf yfKtf elgg] o; dGqsf] t]h / tfut ;Dem]/ xfdL k'nlst aG5f}F . cfdfn] l;/s 8;gf 3fddf ;'sfpg'ePsf], a'afn] k':tsx¿ 3fddf lkmFhfpg'ePsf], alxgLn] cfFugdf kmgkmgL 3'd]/ gfr]sf], cfkm"n] rflxF b;}F stfaf6 s;/L cfpF5 xf]nf eg]/ s't"xntfk"j{s ;a}lt/ cfFvf 8'nfPsf] lxh} t xf] .

afNosfnsf tL lbgdf gofF n'uf, dL7f] vfgf / lkªn] xfdLnfO{ ;'vsf] :ju{df k'¥ofpFy] . ptf v]tdf kx]Fnk'/ wfg / gLnf] cfsfzd'lgsf] xfjfdf dfnl;/L nxl/g yfn]kl5 ;j{q b;}F lkmFlhGYof] . af6f3f6fsf] dd{t / ;/;kmfO, 3/–cfFugsf] ;/;kmfO / lnkkf]t rNy] . /ftf] df6f] / sd]/fn] 3/sf leQf–leQfdf b;}F NofpFy] . l9sLsf 9qmª–9qmªn] ufpFel/ b;}F NofpFy] . kfs]sf s]/fsf sfOFof hd/f /fv]sf] 7fpFdfl:t/ em'lG8Gy] . sfFqmfsf] kx]Fnf] / cldnf] vNkL / w'nLcrf/ klg tof/ x'Gy] . ptf 3f]n{] v;L l5lKkO/fv]sf] x'GYof] . s]6fs]6Ln] v}nfa}nf / a's'{;L;Fu} b;}FnfO{ 3/leq x'Ny] . dfdfdf3/ hfg', df;', bxL–lrp/f vfg' / blIf0ff kfpg'h:tf] dhf s]df lyof] / < df]afOn lyPg, OG6/g]6 lyPg clg km];a's, OG:6f / l6s6s lyPgg\ . 6LeL lyPgg\ / 38L–/]l8of] klg b'n{e lyP t/ v';L, cfgGb / pT;j ;j{q lyof] .

ca b;}Fsf] :j¿k km]l/Psf] 5 . ca b;}Fx¿ æaf]gfGhfÆ / æckm/Æx¿n] /FufOFb} 5g\ . df]6/sf/, df]6/;fOsn, 6LeL, lk|mh, cf]eg, df]afOn cflb cg]s ;jf/L;fwg / 3/]n' cfjZostfsf ;fdfgsf] lsga]rsf] x'/L rn]sf] 5 . lj1fkgsf] af9L 5 6LeL–/]l8of] / klqsfdf . nfdf] labf kfpg] / k};f x'g]x¿sf b]z–ljb]zsf ofqf–of]hgf aGb} xf]nfg\ . b;}Fn] gofF cfofd lnO/x]sf] 5 . xfdLn] of] 5f]Kg / l6Kg sf]l;; ug'{k/]sf] 5 . 6Lsf / hd/fnfO{ xfdLn] hf]ufP/ /fv]sf 5f}F .

clg ltxf/ 5 . lbof]–aQLsf] lemlnldnLnfO{ lah'nLsf] cfFv} lt/ld/fpg] ax'/ª\uL l;Fuf/k6f/n] 5f]k]sf] 5 . b]p;L–e}nf] e8\lsnf], dxFuf], pQ]hs / cfqmfds ePsf] 5 . ;okqL af/Lsf] l8ndf km'n]g ls lsg xf] ef/taf6 6«ssf 6«s cfoft eO/x]sf] 5 . xif{–pdª\u / xfF;f]–v';LrflxF xfdL cfkm}F pTkfbg u/f}F .

sf]/f]gfsf] dxfdf/L, 7Kk ePsf aGba]kf/ / 36]sf] j}b]lzs /f]huf/Ln] xfd|f] 9f8 ;]s]sf] 5 t/ log} ;ª\s6sf] aLrdf klg d':s'/fpg] 7fpF lbG5 b;}Fn] . clnslt eP klg v';L ;f6\g] df}sf lbG5 ltxf/n] / cfk;L k|]d–;b\efj afF8\5 57n] . oL kj{x¿ xfd|f klxrfg x'g\ . rf8kj{ dgfcf}F, uR5]cg';f/ ;'vk"j{s dgfcf}F . ljhof bzdL, z'e bLkfjnL Pjd\ 57kj{sf] @)&* sf] pknIodf ;d:t kf7sju{, lj1fkgbftf tyf n]v/rgf–bftf ;a}df ;':jf:Yo, ;d[l4 Pjd\ ;kmntfsf] xflb{s dª\undo z'esfdgf .

–lbg]z kf}8]n

 

%= ;DkfbsLo M dxfdf/Lsf] syf

ljZjsf] Oltxf;df 7"nf7"nf dxfdf/L ePsf 5g\ . rf}wf}F ztfAbLdf Pl;of, o'/f]k / pQ/L cd]l/sfdf km}lnPsf] Ao'af]lgs Kn]un] nueu ;q b]lv aL; s/f]8 dflg; d/] eGg] cg'dfg ul/Psf] lyof] . o;}u/L :k]lg; km\n' aL;f}F ztfAbLsf] ;'?df ljZje/ km}lnFbf nueu b; s/f]8 dflg; d/]sf] cg'dfg ul/of] . 5}6f}F ztfAbLdf o'/f]k / klZrdL Pl;ofdf km}lnP/ Ao'af]lgs Kn]un] emGg} b; s/f]8 dflg; df¥of] . pGgfO;f}F–aL;f}F ztfAbLdf t];|f] k6s Ao'af]lgs Kn]u ljZje/ km}lnof] / emGg} 8]9 s/f]8 dflg; d/] . lat]sf] rfnL; jif{df PrcfO{eL÷P8\;sf sf/0f dg{]sf] ;ª\Vof ;f9] tLg s/f]8 gf3]sf] 5 . sf]le8–!( n] xfn} nueu b'O{ s/f]8 dflg;sf] Hofg lnPsf] 5 . o;/L x]bf{ :ki6 x'G5, dflg; hfltsf] Oltxf;el/ dxfdf/L rn]sf] 5 .

pGgfO;f}F ztfAbLdf dflg;sf] ;/b/ cfo' c6\7fO;b]lv aQL; jif{ lyof] . aL;f}F ztfAbLdf 6]Sbf PstL;b]lv aQL; jif{ b]lvof] . aL;f}F ztfAbLsf] dWo;Dddf cfOk'Ubf dflg; ;/b/df k}FtfnL;b]lv krf; jif{ afFRof] . clxn] ljZjel/sf dflg;sf] ;/b/ cfo' axQ/b]lv rf}xQ/ jif{ b]lvG5 . dflg; nfdf] ;do;Dd afFRg ;Sg'df lj1fgsf] xft 5 . cf}iflwlj1fg, lrlsT;flj1fg / :jf:Yolj1fgdf dflg;n] w]/} cWoog–cg';Gwfg / cfljisf/ u/]sf] 5 . hlthlt lj1fgn] ljsf; ub{} uPsf] 5, pltplt dflg;sf] cfo' a9\bf] 5 .

dfgjhfltsf] ;Lldt 3'nldn / ultzLntfsf sf/0f Oltxf;el/ s'g} klg dxfdf/L cfhsf em}F /ftf/ft ljZje/ km}ng ;s]g . cfh dflg; Ps} lbgdf ljZje/ 3'Db5, ljZje/ p;sf] eflifs, ;f+:s[lts / cfly{s–Jofkfl/s cGt3'{ng 5 . dfgj ultzLntfsf sf/0f g} cfh o;/L /f]u ljZjel/ Psgf;n] km}lnPsf] xf] . sf]le8–!( nfO{ ljZje/ km}ngaf6 /f]Sg dflg;n] xjfO{ oftfoft / cGo ;a}vfn] cfjfudgnfO{ lglif4 ul/x]¥of] . t/ cfhsf] hLjg oftfofta]u/ rNg ;St}g . o;/L /f]uL / /f]unfO{ lglZrt 3]/fdf ;Lldt ug{ klg dfgjhflt c;kmn /x\of] . t/ ca hlt;'s} vfnsf sf]/f]gf lg:s] klg ltgsf] pkrf/ / /f]syfd ;Dej x'Fb} uPsf] 5 . cfzfjfbL agf}F, cf}iflwlj1fgsf] ljsf;n] dfgjhfltsf] /Iff ug{]5 .

–lbg]z kf}8]n

^= ;DkfbsLo M kfl/jfl/s k/fdz{;]jf

j}b]lzs /f]huf/L, cg'kl:yt >Ldfg\–>LdtL, ;fdflhs ;~hfnsf] clgolGqt k|of]u, a]/f]huf/L, a9\bf] cltJolStjflbtf, lg/; Pjd\ vNnf] hLjgz}nL cflb cg]s sf/0fn] ;dfhdf ljjfx]t/ ;DaGw egf}F jf ljjfxaflx/sf] of}g ultljlw 8/nfUbf] u/L a9]sf] b]lvG5 . ;dfh of}gsf] dfldnfdf pbf/ gePsf] ;f+:s[lts kl/j]zdf PSsfl; cfOk'u]sf] v'nfkg, eL8ef8o'St a;f]jf; cflbn] o; b'isfo{nfO{ an k'u]sf] 5 / ljjfxaflx/ of}g;Dks{, >Ldfg\–>LdtLaLr wf]sfw8L / wgsf] ckJoo a9\bf] 5 . o;af6 dfgl;s tgfj, xTof, cfTdxTof, kfl/jfl/s lx+;f, of}g b'Jo{jxf/ cflb 8/nfUbf] u/L a9]sf] 5 . kqklqsfdf lbgx'F 5flkg] jLeT; xTofsf va/df ljjfx]t/ ;DaGw Ps k|d'v sf/0f aGb} uPsf] b]lvG5 . 3/kl/jf/ tx;gx; x'Fb} uPsf 5g\ .

dflg;leq hln/x]sf] dg / plDn/x]sf] s'07fn] df}sf kfof] eg] 3fts ¿k lnOlbG5 . qmdzM JolStleqsf] dfgl;s ;d:ofn] hl6n cfsf/ lnG5 / o;sf] kl/0ffd eofjx x'g k'U5 . ljjfx]t/ ;DaGw ha  ck/fwsf] ¿kdf k|s6 x'G5, clgdfq ;txdf b]vf kb{5, gq 3/leq} 3'lD;P/, hn]/ / kLl8t eP/ JolSt r'krfk a:5 . kl/jf/df o:tf dgf]ljsf/ / ;d:ofn] 3]g{ yfNof] eg] xfdLsxfF h;/L eP klg 9fs5f]k ug{] ul/G5 . JolStn] cfkm\gf] ;fdflhs cjx]ngf, a]OHhtL / b'gf{dsf] 8/sf sf/0f 9fs5f]k ug'{sf] ljsNk b]lv/x]sf] x'Fb}g . ptf kqklqsfn] cfkm\gf kf7s;ª\Vof a9fpg / km];a'sdf nfOs sd]G6 cflb a9fpg cfkmGthg / lrgf?x¿ o:tf ;dfrf/ vf]hLvf]hL a9fOr9fO u/]/ k|sflzt ul/lbG5g\ . o;af6 ;DalGwt kl/jf/hgnfO{ kg{] kL8fk|lt dflg;x¿ ;+j]bgfxLg x'Fb} uPsf 5g\ .

o:tf] ;d:of cfpg yfNof] eGg] dx;'; x'gf;fy ljz]if1 dgf]lrlsT;ssf] ;Nnfx lng'kb{5 . j}jflxs tyf kfl/jfl/s k/fdz{bftfn] ;b:ox¿aLr ljZjf; a9fpg, cfk;L dte]b 36fpg / eTsg nfu]sf] jf eTsg k'u]sf] kfl/jf/nfO{ hf]ufpg 7"nf] d2t ug{ ;St5g\ clg kl/jf/, ;dfh / /fi6«nfO{ hf]ufpg ;S5g\ . j}jflxs k/fdz{;DaGwL kf7\oqmd g]kfnsf s'g} klg ljZjljBfnodf k9fO eO/x]sf] 5}g, ha ls o;sf] cfjZostf 68\sf/f] ¿kdf b]lvG5 .

a]n}df k/fdz{ lnPsf] cj:yfdf ‘km\ofldnL y]/fkL’ cyf{t\ kfl/jfl/s k/fdz{;]jfn] ljZjdf ;d:ofsf] ;dfwfgdf cr's cf}iflwsf] sfd u/]sf 5g\ . xfdLsxfF klg oyfzSo rfF8f] o; ljifosf ljz]if1 pTkfbg ug'{kg{] eO;s]sf] 5, / a9\bf] kfl/jfl/s ljv08gnfO{ /f]Sg kxn ul/xfNg'kg{] b]lvG5 . cTofjZos ljifox¿sf nflu ljz]if1 hgzlSt pTkfbg ug{sf nflu /fHon] ljZjljBfnox¿nfO{ cfly{s ¿kdf ;an, ;Ifd agfpg / cfjZos hgzlSt pTkfbg ug{sf nflu a;{]lg vaf{}F ?lkofF nufgL ug'{kb{5 .

)))

 

&= ;DkfbsLo M v'nf Jofofdzfnf / zf/Ll/s cEof;

 

:jf:Yo g} wg xf] . gful/s :j:y ePdf b]zsf] zflGt, ;'Joj:yf / pGgltdf ;sf/fTds k|efj k5{ . b]zsf] >dzlSt a9L pTkfbgzLn x'G5 . lg/f]uL gful/s ePsf] b]zn] :jf:Yo–pkrf/df sd vr{ u/] k'U5 . ladf/L eOPg eg] c:ktfn / cf}iflw k;n wfpg] sfd clg nfvf}F ?lkofFsf] vr{af6 alrG5 . /f]u nfUbf x'g] zf/Ll/s kL8f tyf dfgl;s rf]6sf] lx;fa–lstfa klg w]/} 7"nf] x'G5 .

a;{]lg xhf/f}F la/fdLx¿ pkrf/fy{ sf7df8f}F, e/tk'/, w/fg–lj/f6gu/ / wgu9L–g]kfnuGhdf k'U5g\ / vaf{}F ?lkofF vr{ u5{g\ . Toltdfq xf]Og xfd|f] b]zaf6 a;{]lg caf{}F ?lkofF cf}iflw / c:ktfn vr{sf nflu lab]l;G5 . w]/} g]kfnLx¿ ef/tsf l;lnu'8L, k6gf, nvgpm, lbNnL, aDaO{ / e]Nnf]/ k'U5g\ clg caf{}F ?lkofF aufpF5g\ . ptf yfONofG8, a]nfot, hd{gL / cd]l/sf k'Ug]sf] csf{] nsf{] 5 .

ljZjdf ;/;kmfO, u'0f:t/Lo kfgL / vfgfsf] a9\bf] pknAwtfsf sf/0f ;?jf /f]uaf6 dg]{sf] ;ª\Vof a;{]lg 3l6/x]sf] 5 t/ dw'd]x, x[bof3ft, lduf{}nf lau|g], pRr /Strfk, xdf{]g c;Gt'ng cflb g;g{] /f]usf sf/0f dg{]sf] ;ª\Vof ljZjsf ul/a d'n'sx¿df lg/Gt/ al9/x]sf] 5 . g]kfn klg o:tf ;d:ofaf6 a;{]lg emg\eGbf emg\ cfqmfGt eO/x]sf] 5 .  

;f7L gf3]sf dflg;x¿nfO{ ;f]Wg'xf];\ pgLx¿ s]6fs]6L pd]/df slt v]Ny], slt bf}l8Gy], slt pk|mGy] ¤ cfh xfd|f 5f]/f5f]/Lsf nflu v]Ng] 7fpF vf]O < logLx¿sf nflu xfdLn] o;f] v'6\6f tGsfpg] 7fpF;Dd /flvlbPsf 5}gf}F .

ljZjsf ;DkGg d'n'sdf dfq xf]Og, xfd}| l5d]sL b]z ef/tdf ;d]t w]/}h;f] ;x/df ;fj{hlgs v'nf Jofofdzfnf aGg yfn]sf 5g\ . g]kfndf klg st}st} To:tf v'nf Jofofdzfnfsf] :yfkgf  ug{ yflnPsf] 5 . pbfx/0fsf nflu pkTosfsf gfufh'{g, rfFu'gf/fo0f, sLlt{k'/, eStk'/, tf/s]Zj/, dsjfgk'/sf] x]6f}F8f, df]/ªsf] ;'Gb/x/}Frf, emfkfsf] bds, kfNkf, ndh'ª / ¿kGb]xLsf] a'6jn cflb 7fpFdf s]xL v'nf Jofofdzfnf ag]sf 5g\ . of] ;'vb kf6f] xf] . t/ xfd|f w]/}h;f] ;x/df Jofofdzfnfsf] s'/} 5f8f}F v'nf :yfgx¿sf] ;d]t ;j{yf cefj 5 . gful/s :jf:Yosf nflu gu/kflnsfx¿n] ca hldg vl/b u/]/ x'G5 ls bfgLx¿af6 bfg k|fKt u/]/ x'G5, x/]s 6f]ndf ;fgfltgf g} eP klg v'nf rp/, v]nd}bfg, kfs{ / v'nf Jofofdzfnfsf] Joj:yf ug'{ h?/L eO;s]sf] 5 .

gu/kflnsfn] s]xL agfOlbPsf] 5}g eg]/ ca 3/d} s}bL ag]/ ga;f}F . l6eL x]/]/ jf df]afOndf em'lG8P/ ;do latfO{ z/L/ glauf/f}F . ;x/sf cfjf;Lo If]qsf uNnLdf ;fFem jf laxfg Ps 306f km6fkm6 lxF8]/ zf/Ll/s s;/t u/f}F, w]/} /f]uaf6 alrG5 .

–lbg]z kf}8]n

)))

 

 

*= pRr afFw M cem pRr hf]lvd

g]kfndf pRr afFwx¿sf] rrf{ ;'? ePsf] lgs} jif{ eof] . pmhf{sf] a9\bf] ljZjJofkL ;ª\s6sf] ;dodf ljZjsf 7"nf cf}Bf]lus d'n'sx¿ hnljB't\h:tf] k'gg{jLs/0fLo pmhf{tkm{ cem cfslif{t ePsf 5g\ . o:tf] cj;/df g]kfnh:tf] hn;|f]tsf] wgL b]zn] kmfObf p7fO{ cfkm\gf] cfly{s pGglt / ef}lts ;DkGgtfsf] dfu{sf] ;kgf b]Vg' hfoh 5 .

g]kfnsf 7"nf gbLx¿df cUnfcUnf afFw afFwL ltgdf ljzfn hnfzosf] lgdf{0f ug{] / hnljB't\ pTkfbg u/L l5d]sL d'n'sx¿df lgof{t ug{] ;kgf b]Vt} 5f}F xfdL . cfly{s pGglta]u/ b]zdf ;'vzflGt / cdgrog ;Dej 5}g . g]kfnh:tf] ;fgf] / ul/a d'n'ssf nflu o;eGbf e/kbf{] nufgLsf] If]q jt{dfgdf dfq xf]Og, cf;Gg eljiodf klg b]lvFb}g . ctM b]zsf] /fhgLlt, cy{gLlt / ljsf;jfbL lrGtgn] hn;+;fwgsf] pkof]u / hnljB't\ pTkfbgsf] ;f]r /fVg' d'gfl;a 5 .

wgs'6fsf] ;'gfvDaL ufpFdf afFlwg] sf];L pRr afFwn] emfkfb]lv k;f{;Ddsf] e"efunfO{ l;FrfO ug{] / # xhf/ d]ufjf6 ljB't\ pTkfbg ul/g] elgPsf] 5, t/ cfh;Dd olt cUnf] afFw afFw]sf] cg'ej ;DalGwt s;};Fu 5}g . sf];L pRr afFwsf nflu lnOg] vaf{}F 8n/sf] C0fef/n] xfdLnfO{ slt lsRnf < @^( ld6/ cUnf] cyf{t\ w/x/feGbf ;f9] tLg u'gf cUnf] o; afFwn] gf} lhNnfsf ;of}F ufpF / nfvf}F dflg;nfO{ lj:yflkt ug{]5 . j/fxIf]q tLy{:ynsf] cl:tTj w/fkdf kg{]5 . kfgL hDgfn] c;kf;sf] hldg un]/ wl;g] / klx/f] hfg]5 . 8fF8fsf] csf{k6\l6 cg]s d"n km'6]/ sdnfb]lv sgsfO{;Ddsf x/]s gbLdf kfgLsf] dfqf a9\g]5 . e"sDk uOxfNof] eg] t o; hnfzon] ug{] ljgfz cfh;Ddsf] ;a}eGbf 7"nf] ljgfz x'g]5 .

o:tf pRrafFwn] Nofpg] kof{j/0fLo, dfgjLo, ;f+:s[lts–wfld{s cflb ax'cfoflds Iflt xfdLn] lx;fa u/]sf 5f}F <  xfd|f kxf8 sRrf 5g\, xfd|f r6\6fg sdhf]/ 5g\, of] If]q e"sDkLo hf]lvd pRr ePsf] If]q xf] . pRr afFwsf sf/0f ag]sf] hnfzon] 8'afpg] ufpF3/ / d7dlGb/sf] lx;fa u/f}F, dfgjLo / jGohLjsf] lj:yfkg klg lx;fa u/f}F, t/ To;eGbf uDeL/ lx;fa o:tf hnfzosf sf/0f lsgf/df x'g] e":vng, IfoLs/0f / afFweGbf tnsf] efudf pTkGg x'g] gofFgofF d"nsf sf/0f pTkGg ;d:ofsf] af/]df uDeL/ cWoog u/f}F . hnfzo slt jif{df af9Lklx/f] / n]bf]sf sf/0f 9'ª\ufdf6f]n] el/P/ k"0f{¿kdf cg'kof]uL / k|To'Tkfbs aGg] xf] eGg] ljifodf klg uDeL/ cWoog u/f}F .

–lbg]z kf}8]]n

(= ;DkfbsLo M kLtfDa/ef]nf nD;fn

 

;ft dxfsfJo, cg]s v08sfJo / cg]s lgaGwsf n]vs, s'zn ;Dkfbs tyf ;dLIfs kLtfDa/ef]nf nD;fn slxNo} la;{g g;lsg] ;|i6f x'g\ . ;'g;/L, ef]hk'/ / k"jL{ g]kfndf dfq xf]Og pgL ;du| g]kfnLefifL hg–hgsf] x[bodf jf; kfpg of]Uo dxfg\ slj x'g\ .  xfdLn] pg} dxfsfJosf/ kLtfDa/ef]nf;dIf ;dk{0f u/L zAb;f/sf] o; cª\snfO{ :d[ltcª\ssf] ?kdf oxfFx?sf] xftdf NofPsf xf}F .

;'g;/Lsf w/fg / O6x/Ldf a;]/ ;flxTosd{ ug{] slj nD;fn !(*( ;fndf ef]hk'/sf] lbª\nfdf hGd]sf lyP . pgL lszf]/fj:yfdf ef/tsf snsQf, d'DaO{ cflb ;x/df 3'Db} cg]s ;fgfltgf sfd u/]/ ul/aL / cefjk"0f{ hLjgsf] cg'ej lnP/ 3/ kmsL{ cfP . o;kl5 pgn] w/fgsf] lk08]Zj/ / ef/tsf] agf/;af6 lzIff lnP . clg lzIfs, ;r]t /fhgLlts cleoGtf, ;dfh;]jL, ;flxTosdL{ cflb cg]s ?kdf b]z;]jf u/] . sd{zLn cj:yfd} @)^! ;fndf pgL lbjª\ut eP .

xfdL 7fG5f}F, dxfsfJosf/ kLtfDa/ef]nf nD;fnnfO{ pgsf] ;dodf / kl5 klg ;dfh / /fHon] 7Ls;Fu lrGg EofPg . kfpg'kg{] rrf{ / dxTTj kfPgg\ pgn] . oxfF k|:t't pgsf ;dsfnLg n]vsx?sf ljrf/ k9]kl5 pgsf] sfJosfl/tfsf] tfut a'em\g sl7g kg{]5}g . t/ ;f]xL ;dodf csf{] kf6L{df cf:yf /fVg] dflg;sf] lax]df hGtL ghfg] / dbf{ dnfdL ;d]t ghfg] pu| /fhgLltsf] xfjf rlnlbof] . pgsf] sfJosfl/tf / JolStTjn] ;d]t /fhgLltsf] sf]kdf kg'{k¥of] . x'g t /fhgLlts 5f]Ol56f]sf] x'/L t qmdzM yfldof], t/ pgsf] z/L/ l6s]g, 9Nof] .

wGo eGg'k5{, pgsf efO5f]/fx?n] b/fhdf yGs]/ /x]sf s]xL k':ts d/0ff]k/fGt eP klg 5kfP . cem 5flkFb} 5g\, eljiodf klg 5flkg] g} 5g\ t/ kl/jf/hg, cfkmGtju{ / ;fyLefOn] k':ts 5kfpFbf b]ze/sf of]Uo kf7s;Dd k'Ug sl7g 5 . /fd|f] Jofj;flos hfnf] ePsf ;+:yfn] g5fk'Gh]n lstfan] sd} rrf{ kfpF5 . pgsf s[ltdf kfOg] sfJozlStsf] yk ldlxg ljZn]if0f, cWoog, dgg / cg';Gwfg ug{ h?/L 5 .

dxfsfJosf/ kLtfDa/ef]nf hLljt 5Fb} pgsf] clegGbgu|Gy lgsfNg] k|oTg lyof] . :yfgLo sljn]vs, kqsf/, ;dfh;]jL / z'elrGtsx?sf] Ps e]nfn] ;f] p2]Zosf nflu ;ldlt u7g u¥of] . ljrf/ / /rgf ;ª\sng klg u¥of] . t/ clegGbgu|Gy 5flkg'cl3 g} sljsf] d[To' eOlbof] . To;kl5 ;f]xL k':tsnfO{ :d[ltu|Gysf] ?kdf 5fKg] sf]l;; eof] . t/ o;df klg xfdL ;kmn x'g ;s]gf}F . c7f/ jif{hlt tL /rgfx? xfd|f sDKo'6/sf cFWof/f s'gfdf k|sflzt x'g] lbg uGb} a;] .

cGTodf zAb;f/n] ;f] cleef/f cfkm\gf] xftdf lnof] . kl/0ffd cfh oxfFsf] xftdf 5 . xfdL eG5f}F, o;}u/L w/0fLw/ bfxfn, hLaL n'u'g cflb ;|i6f, ljrf/s / ;dfh;]jLx?sf] ;Ddfgdf :d[ltu|Gy jf :d[ltcª\s lg:sg ;s"g\ . b]z / ;dfhsf nflu dl/d]6]/ nfUg] o:tf ;k"tsf] ;Ddfg ug{ hfGg'k5{ xfdLn], cfpFbf k':tfsf nflu To;n] s]xL ug{] k|]/0ff k|bfg ug{]5 .

cGtaf{]w ;dfhsf ;+:yfks ;b:ou0fsf] tkm{af6 dxfsfJosf/ kLtfDa/ef]nf nD;fnk|lt k'gM k'gM >4f~hln ck{0f ub{5f}F . kLtfDa/ef]nf :d[ltcª\s lgsfNg] cj;/ lbg'ePsfdf ædxfslj kLtfDa/ef]nf nD;fn JolQm / s[lt–k|sfzg ;ldltÆ / vf;u/L To; ;ldltsf ;lrj / cGtaf{]w ;dfhsf cWoIf >L s[i0fljgf]b nD;fnnfO{ xflb{s s[t1tf 5 .

–;Dkfbs

 

!)= ;DkfbsLo M df};d tLyf{6gsf]

Ct'/fh j;Gt cfPsf] 5 . ;f/f jghª\un, kxf8–d}bfg / km"naf/L slnnf kfn'jfn] 9fs]sf 5g\ . ;j{q sf]dn km"n kmqm]sf 5g\ . o; ;'Gb/ df};dn] ;a}sf] dg k'nlst ul//x]sf] 5 .

xfd|f nflu of] k|s[ltsf] ;'Gb/tfdf /dfpg] dfq xf]Og, tLyf{6gsf] df};d klg xf] . x'g t x/]s tLy{sf cnu–cnu ljz]iftf / cj;/ 5g\ t}klg j;Gt Ct' tfKn]h'ªsL kfyLe/f, vf]6fªsf xn];L, bf]nvfsf eLd]Zj/, /fd]5fksL vfF8fb]jL, sfe|]sL knfGrf]s eujtLsf] bz{gsf] df};d xf] . j;Gt Ct' x]6f}F8fsf e'6gb]jL, af/fsL u9LdfO{, lrtjgsf ljqmd afaf, sf7df8f}Fsf kz'klt–u'x\o]Zj/L, kfNkf–u'NdLsf] ??If]q l/8L, Ko'7fgsf :ju{b\jf/L, afUn'ª sflnsf, d':tfªsf d'lStgfydfq xf]Og, afFs]sf jfu]Zj/L, s~rgk'/sf l;4afaf, h'Dnfsf rGbggfysf] bz{gsf] klg df};d xf] . b]zel/sf ;+;f/LdfO{ :yfgx¿, u|fdyfgx¿ / :yfgLo dlGb/x¿df pT;j, /f}gs / eL8ef8sf] ;do xf] of] .

of] t/fO{df l;?jf d]nfsf] df};d xf] . t/ o; jif{sf] j;Gt Ct'sf] ;a}eGbf d'Vo /f}gs, pT;j, xif{ / cj;/ xf] s'Ded]nf, ;Ktsf];Lsf] lsgf/ rt/fwfddf nfUg] s'Ded]nf . of] ljZjsf kfFr s'DeIf]qdWo] Ps xf] . s] yfxf csf{] s'Ded]nf;Dd xfdL /xg] xf}F ls xf]Ogf}F . ctM @)*) ;fn r}q @& b]lv nfu]sf] Psdlxg] s'Ded]nf eg{, ;Ktsf];Lsf] gLnf] kljq z'4 kfgLdf nfvf}F eSthgsf ;fy ;xefuL eO{ :gfg ug{ ;xif{ e]nf xf]cf}F . cgGt k'0o sdfcf}F . cyfx ;'v sdfcf}F .

o:tf pT;j, d]nf / bz{gx¿af6 xfdLdf hLjgk|lt e/f];f, ;+;f/k|lt cfzf, gofF :km"lt{, cfTdljZjf; / ;Gt'li6 k}bf x'G5 . g]kfnL ufpF3/df s] elgG5 eg] Ps}kN6 klg tLy{ uPsf] 5}g eg] kl5 dbf{ p;sf] nf;df sfun] ;Dd 7'FUb}g . cyf{t\ p;sf] d[t z/L/ cToGt cz'4 x'G5 .

hLjg–aFrfOsf cFWof/f u'kmfdo dfu{df x'g] ?vf, lg/;, k6\of/nfUbf / lg/Gt/ vNnf d';fbf}8af6 Psl5g d'St eO{ hLjgtkm{ kmsL{ x]g{] cj;/ xf] tLy{ofqf . cfkm"nfO{ lrGg], cfkm\gf] ;fdYo{ / ;Ldfsf] klxrfgsf] cj;/ xf] tLy{ofqf . kl/jf/ / cfkmGthgaLrsf] ;DaGwnfO{ ;'b[9 agfpg] ck"j{ cj;/ xf] tLy{ofqf . o;k6s rt/fwfdsf] tLy{ofqf ;a}n] u/f}F . k|]d, cf:yf, cfzf / lhGbuL cleJoSt u/f}F .

lbg]z kf}8]n .

 

 

 

Comments

Popular posts from this blog

ज्यो धर्मानन्द पाैडेलका कविता

मन्तव्यहरू